Ortodonti, günümüzde dijital teknolojilerin entegrasyonuyla birlikte tanı ve planlama süreçlerinde önemli bir dönüşüm içerisindedir. Diş hekimliğindeki bu teknolojik gelişmeler, geleneksel yöntemlerin yanı sıra dijital iş akışları ve şeffaf aparey sistemleri gibi alternatif tedavi seçeneklerini de beraberinde getirmektedir. Bu yöntemler, hastanın klinik ihtiyaçlarına göre belirlenen modern tedavi protokolleri arasında yer almaktadır.
Dergimizin bu sayısında, Ankara Üniversitesi Ortodonti Anabilim Dalı’ndaki uzmanlık eğitiminin ardından 14 yıldır Eskişehir’de çalışmalarını yürüten Uzm. Diş Hekimi Aslı Kaya Sayman ile ortodontideki güncel gelişmeleri ele aldık. Ortodontik tedavilerin uygulama alanları, şeffaf plak sistemlerinin teknik özellikleri ve dijital planlamanın tedavi süreçlerindeki bilimsel katkıları gibi merak edilen teknik konuları uzman bakış açısıyla inceledik. Diş sağlığı teknolojilerindeki dijitalleşme sürecine dair merak edilenleri, bilimsel veriler ışığında sunduğumuz bu bilgilendirici dosyayı ilginize sunuyoruz.
Uzm. Diş Hekimi Aslı Kaya Sayman kimdir? Eğitim ve mesleki yolculuğunuzdan bahsedebilir misiniz?
Ben Aslı Kaya Sayman, Eskişehir doğumluyum. Yükseköğrenimimi Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde tamamladıktan sonra, yine aynı üniversitenin Ortodonti Anabilim Dalı’nda dört yıl süren uzmanlık ve doktora eğitimimi başarıyla bitirdim. Yaklaşık 14 yıldır Eskişehir’deki kendi muayenehanemde ortodonti uzmanı olarak mesleğimi icra etmekteyim. Bu süreçte önceliğim, bilimsel gelişmeleri yakından takip ederek hastalarıma güncel tedavi seçeneklerini sunmak olmuştur.
Ortodonti branşını diğer diş hekimliği alanlarından ayıran temel özellikler nelerdir?
Ortodonti kelime anlamı olarak “düzgün diş” demektir ve temel odak noktası dişlerin çene kemiği üzerindeki dizilimini düzeltmektir. Ancak işlevimiz sadece dişleri hizalamakla sınırlı değildir; alt ve üst çene gelişiminin normal seyirde ilerlemesini kontrol eder, mevcut bir uyumsuzluk veya bozukluk varsa buna tıbbi müdahalelerde bulunuruz. Kısacası hem dişlerin sıralanışını hem de çene yapılarının birbiriyle olan fonksiyonel uyumunu sağlayan uzmanlık alanıdır.
Ortodontik tedavilerde yaş sınırı var mıdır? Yetişkin bir birey de dişlerini düzelttirebilir mi?
Toplumda bu tedavilerin sadece çocuklar için olduğuna dair bir algı olsa da aslında bir bebeklikten itibaren erişkinliğe kadar süreç devam eder. Çene büyümesine müdahale ettiğimiz kemiksel tedaviler için 7-20 yaş arası kritik bir dönemdir; ancak dişsel dizilim bozuklukları her yaşta düzeltilebilir. Günümüzde yetişkin hastalarımızda çene kemiği yapısı izin verdiği ölçüde dişleri hareket ettirerek, hem ağız kapanışını hem de kişinin profil görünümünü olumlu yönde değiştiren sonuçlar elde edebiliyoruz.
Geleneksel diş telleriyle kıyaslandığında “Şeffaf Plak” teknolojisi hastalara ne gibi konforlar sunuyor?
Şeffaf plaklar, geleneksel tellerdeki bazı uygulama zorluklarını ortadan kaldırmak amacıyla geliştirilmiş estetik bir yöntemdir. Tellerin üzerine uygulanan braketlerin yanağa veya dudağa batma riski bu yöntemde bulunmaz; çünkü plaklar yumuşak ve pürüzsüz bir yüzeye sahiptir. Ayrıca teller takılıyken uygulanan sert gıdalardan kaçınma gibi yeme-içme kısıtlamaları, plakların yemek sırasında çıkarılabilmesi sayesinde bu tedavide söz konusu değildir. Sosyal hayatta ise varlıkları neredeyse hiç belli olmadığı için hastalar estetik kaygı duymadan tedavi süreçlerini tamamlayabilirler.
Şeffaf plak tedavisi nasıl bir teknolojik altyapıyla planlanıyor? Dijital ölçü süreci nasıl işliyor?
Bu tedavinin en önemli ayağı dijital planlamadır. Artık ağız içinde kaşıklarla ölçü almak yerine, ağız içi tarayıcı kameralar yardımıyla dişlerin dijital bir kopyasını bilgisayara aktarıyoruz. Bilgisayar üzerindeki özel yazılımlarda dişleri milimetrik olarak hareket ettiriyor ve her bir plağın dişleri ne kadar döndüreceğini adım adım tasarlıyoruz. Bu titiz çalışma sonucunda, hastanın haftalık olarak değiştireceği ve her biri bir öncekinden farklı bir diş hareketi içeren şeffaf plak serileri üretilmektedir.
Tedavinin başarısı için hastanın kullanım disiplini neden önemlidir ve plakların hijyeni nasıl sağlanır?
Şeffaf plaklar takılıp çıkarılabilir olma özgürlüğü sunsa da biyolojik olarak diş hareketinin sağlanabilmesi için plakların günde en az 20 saat ağızda kalması şarttır. Hijyen açısından ise plaklar çıkarılabildiği için geleneksel tellere göre çok daha avantajlıdır; çünkü dişlerin üzerinde gıda tutacak metal yapılar yoktur. Hastalarımız normal diş fırçalama ve diş ipi kullanma alışkanlıklarını aynen sürdürebilirler; bu da tedavi süresince ağız kokusu veya diş taşı oluşumu gibi risklerin önüne geçer.
Ortodontik tedavinin sadece estetik değil, genel diş sağlığı üzerindeki tıbbi etkileri nelerdir?
Çapraşık dişler, aralarında yiyecek artığı birikmesine ve dolayısıyla arayüz çürükleri ile diş taşı oluşumuna daha fazla zemin hazırlar. Dişler doğru hizalandığında fırçalama çok daha etkin hale gelir ve diş sağlığı korunur. Ayrıca, önde konumlanmış dişlerin travmaya maruz kalıp diş eti çekilmesi yapması gibi riskler ortodonti ile ortadan kalkar. Doğru bir kapanış, kişinin sadece gülüşünü değil, çiğneme fonksiyonunu ve sindirim sistemi sağlığını da doğrudan destekler.
Gelecekte ortodonti dünyasını neler bekliyor? Teknolojinin bu alandaki rolü nedir?
Dünya hızla dijitalleşiyor ve ortodonti de bu değişimin merkezinde yer alıyor. Şeffaf plaklar aslında bu dijital dönüşümün en güçlü halkasıdır. Eskiden tellerle çok daha fazla emek ve zaman harcanarak yapılan işlemler, artık bilgisayar destekli tasarımlarla çok daha konforlu ve öngörülebilir hale gelmiştir. Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte, hastaların sosyal yaşamlarını kısıtlamadan daha sağlıklı ve estetik sonuçlara ulaşmaları her geçen gün daha da kolaylaşmaktadır.